İş uyuşmazlıklarında arabuluculuk: kapsam ve hazırlık

İş ilişkisinden doğan bir uyuşmazlıkta dava açmadan önce, talebin arabuluculuk kapsamında olup olmadığının belirlenmesi gerekir.

Hangi taleplerde başvuru aranır?

7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 3. maddesi; kanuna veya bireysel ya da toplu iş sözleşmesine dayanan işçi ve işveren alacakları, tazminatlar ve işe iade taleplerinde arabulucuya başvurulmasını dava şartı olarak düzenler. Bu alacak ve tazminatlarla ilgili itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davaları da düzenlemenin kapsamındadır.

İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları ile bunlara ilişkin tespit, itiraz ve rücu davaları bu maddedeki dava şartından istisna tutulmuştur. Bu nedenle her iş uyuşmazlığının aynı usule tabi olduğu varsayılmamalıdır.

Görüşmeye nasıl hazırlanılır?

İş sözleşmesi, ücret bordroları, ödeme kayıtları, fesih bildirimi ve taleple ilgili belgelerin düzenlenmesi görüşmenin çerçevesini netleştirmeye yardımcı olur. Talep edilen alacak kalemlerinin, dönemlerin ve karşı taraf bilgilerinin açık biçimde belirlenmesi önemlidir.

Anlaşma ve dava süreci

Arabuluculukta anlaşmaya varılması zorunlu değildir. Anlaşma sağlanırsa belgenin kapsamı, ödeme koşulları ve tarafların üstlendiği yükümlülükler dikkatle değerlendirilmelidir. Anlaşma sağlanamaması hâlinde son tutanak ve dava açmaya ilişkin usul koşulları gündeme gelir.

Özellikle işe iade taleplerinde özel başvuru süreleri bulunur. Diğer taleplerde de ilgili süreler ve arabuluculuğun bu sürelere etkisi, dosyanın özelliklerine göre ayrıca incelenmelidir.